Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Kazak-Türk Üniversitesi bünyesinde 2024 yılında Türkistan şehrinde kurulan Metalografik ve X-Işını Kırınım Analizi Laboratuvarı, doğa bilimleri alanında bilimsel araştırma ve eğitim faaliyetleri yürütmektedir. Laboratuvarın temel amacı, çeşitli malzemelerin yapısal ve fiziksel özelliklerini incelemek, faz bileşimlerini belirlemek ve modern analiz yöntemleri kullanarak malzemelerin karakteristik özelliklerini değerlendirmektir.
Laboratuvarın temel faaliyet alanları arasında malzemelerin faz bileşimlerinin X-ışını kırınımı (XRD) yöntemiyle analiz edilmesi, termogravimetrik analiz (TGA), diferansiyel termal analiz (DTA), diferansiyel taramalı kalorimetri (DSC) testlerinin gerçekleştirilmesi ve malzemelerin mikrosertliklerinin ölçülmesi yer almaktadır. Bu araştırma yöntemleri, malzemelerin yapısal özelliklerinin, sıcaklığın etkisiyle meydana gelen değişimlerin ve mekanik özelliklerinin değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Laboratuvar çalışmaları, malzeme bilimi alanındaki bilimsel araştırmaların kalitesinin artırılmasına ve yeni malzemelerin geliştirilmesi ile özelliklerinin iyileştirilmesine yönelik bilimsel sorunların çözümüne katkıda bulunmaktadır.
Laboratuvar hâlihazırda çeşitli bilimsel projelerin yürütülmesine katılmaktadır. Bunlar arasında aşağıdaki projeler yer almaktadır:
AP22787358: Pamuk çırçır makinelerinin testere diskleri için koruyucu nanoyapılı kaplamaların üretimine yönelik verimli teknolojilerin geliştirilmesi.
BR24992925: Doğu Kazakistan Bölgesi'nin madencilik ve metalürji sektörünün sürdürülebilir gelişimini sağlamak amacıyla rekabetçi ve bilimsel temelli teknolojilerin geliştirilmesi ve uygulanması.
AP26103943: Gaz türbini motoru kanatlarının yüksek sıcaklık ve aşınma direncini artırmak amacıyla kuazikristal kaplamanın geliştirilmesi ve araştırılması.
AP26194265: Hidrojenin depolanması ve taşınmasına yönelik ileri sistemlerin oluşturulması amacıyla paladyum esaslı nanoyapılı metal hidrürlerin geliştirilmesi ve araştırılması.
Laboratuvarın bilimsel araştırma faaliyetleriyle bağlantılı tamamlanmış projelerden biri, AP19579179 numaralı “Nükleer endüstride kullanılan zirkonyum alaşımını hidrojenlenmeye ve yüksek sıcaklıklara karşı korumaya yönelik kompozit metal-seramik kaplamanın geliştirilmesi” projesidir. Bu alandaki araştırmalar, malzemelerin yapısının ve özelliklerinin incelenmesinin yanı sıra dış etkenlere karşı dayanıklılıklarının değerlendirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.
Laboratuvar faaliyetleri sonucunda bugüne kadar 5 patent alınmıştır. Teknolojik hazırlık seviyesi (TRL), TRL 4–6 aralığında belirtilmiştir. Bu seviyeler, teknolojik çözümlerin laboratuvar koşullarında doğrulanmasını, deneysel numunelerin geliştirilmesini ve işlevsel performanslarının değerlendirilmesini kapsayabilmektedir.
Laboratuvar çalışmalarına bir genç araştırmacı katılmaktadır. Laboratuvardan sorumlu kişi Dilnoza Baltabayeva'dır.
İletişim Bilgileri:
E-posta: dilnoza.baltabayeva@ayu.edu.kz
Laboratuvarın faaliyetleri; malzemelerin yapısal, termal ve mekanik özelliklerinin kapsamlı bir şekilde incelenmesine, bilimsel projelerin yürütülmesine ve üniversitenin bilimsel araştırma kapasitesinin geliştirilmesine yöneliktir.